Havuz Pompası Nasıl Çalışır? Debi (m³/h), Pompa Eğrisi ve Filtre Uyumu

Q: Havuz pompası seçerken m³/h mi HP mi daha önemli?

Esas olan hedef debi (m³/h) + pompa eğrisidir. HP/kW motor gücünü ifade eder; aynı HP’de farklı çark/gövde tasarımları nedeniyle gerçek debi değişebilir. Bu yüzden seçim HP’ye göre değil, sistem ihtiyacına göre yapılır.

Q: Pompa altından su geliyor: mekanik salmastra mı O-ring mi?

Şaft bölgesine yakın damlama çoğu zaman mekanik salmastra belirtisidir. Kapak çevresi/rekor çevresi ıslaksa O-ring/rekor kaçakları düşünülür. Uzarsa motor rulman ve sargı hasarı riski artar; geciktirmeden yer tespiti yapılmalıdır.

Havuz Pompası Nasıl Çalışır?

Havuz pompası (sirkülasyon pompası), havuz suyunu skimmer/ana drenaj hattından çekip filtre sisteminden geçirerek tekrar havuza basan ekipmandır. Doğru seçim için ana kriter debi (m³/h) ve filtre/tesisat uyumudur; HP/kW tek başına yeterli değildir.

1) Seçim

Debi (m³/h) + pompa eğrisi

2) Uyumluluk

Filtre nominal debisini aşma

3) En sık arıza

Emiş tarafında hava kaçağı

Havuz pompaları neden “sistemin kalbi” kabul edilir?

Havuz pompası su akışını üretir; akış olmadığında kum filtre/kartuş filtre verimi düşer, kimyasal dağılım bozulur ve su berraklığı geriler. Bu nedenle doğru debi (m³/h), doğru çalışma süresi ve doğru filtre uyumu birlikte ele alınmalıdır.

Havuz pompası nasıl çalışır? (Santrifüj pompa prensibi)

Havuz pompaları santrifüj (merkezkaç) pompa sınıfındadır. Motor şaftına bağlı çark (impeller) döner, suya hız kazandırır. Su çarkın dışına doğru hızlandıkça pompa gövdesinde düşük basınç (vakum) oluşur ve emiş hattından su çekilir. Çarktan çıkan su volüt (salyangoz gövde) içinde yönlendirilerek basma hattına aktarılır.

Santrifüj havuz pompası çalışma prensibi: çark (impeller) ve volüt (salyangoz gövde) şeması — Çark (impeller) suya hız kazandırır; volüt (salyangoz gövde) akışı basma hattına yönlendirir.

Kritik nokta: Emiş tarafı hava sızdırmaz olmalıdır

Kapak O-ring, rekorlar, vana gövdeleri, çekvalf ve skimmer bağlantılarındaki küçük kaçaklar bile pompanın hava emmesine, debiyi düşürmesine ve gürültülü çalışmasına neden olabilir.

Debi (m³/h) hesabı ve “kaç saat çalışmalı?”

“Kaç HP havuz pompası almalıyım?” sorusunun mühendislik temelli karşılığı: önce hedef devir-daim süresi ve gerekli debi (m³/h) belirlenir.

Gerekli Debi (m³/h) = Havuz Hacmi (m³) / Çevrim Süresi (saat)

Örnek: 60 m³ havuz / 6 saat = 10 m³/h

Çalışma süresi (saat) = Havuz hacmi (m³) / Pompa debisi (m³/h)
Filtrenin üretici nominal debisini aşmamak; basınç, ses ve enerji tüketimi açısından önemlidir.
Uzun boru hattı, dar çap, çok dirsek, ısı pompası ve tuz klor gibi ekipmanlar; gerçek debiyi düşürür (pompa eğrisi belirleyicidir).

Enerji tüketimi için pratik yaklaşım

Yaklaşık tüketim: kW × saat. İnverter (değişken hızlı) pompalarda düşük devirde uzun süre çalışma; doğru senaryoda sessizlik ve enerji yönetimi avantajı sağlayabilir.

Pompa eğrisi (debi–basma yüksekliği) nasıl okunur?

Katalogda görülen “m³/h” değeri çoğu zaman ideal koşuldaki bir değerdir. Gerçekte pompanın verdiği debi; tesisat kaybına (boru çapı/uzunluğu/dirsek sayısı), filtreye, ısı pompasına ve diğer ekipmanlara göre değişir. Bu yüzden seçimde pompa eğrisi (debi–basma yüksekliği eğrisi) belirleyicidir.

Pompa eğrisi ve sistem eğrisi: TDH’ye göre çalışma noktası (debi–basma yüksekliği grafiği) — Hedef debi ile sistemin TDH kaybının kesiştiği nokta, gerçek çalışma debisini verir.

TDH nedir?

TDH (Toplam Dinamik Yükseklik) = borulama sürtünme kayıpları + ekipman kayıpları + kot farkı. Pratikte havuz sistemlerinde en büyük pay çoğu zaman borulama/dirsek/vanalardan gelir.

mSS ne demek?

mSS (metre su sütunu), basınç kaybını ifade eder. Filtre manometresinde görülen basınç ile aynı fiziksel büyüklüğün farklı ifadesidir.

Hızlı okuma kuralı

Hedef debini belirle → sistemin yaklaşık kaybını (TDH) öngör → seçtiğin pompanın eğrisinde bu TDH noktasında hedef debiyi verip vermediğine bak.

Saha notu

Aynı HP/kW’da iki farklı pompa, farklı impeller/gövde tasarımı nedeniyle çok farklı debi verebilir. “HP yüksek olsun” yaklaşımı bu yüzden yanıltıcıdır.

Filtre–pompa uyumu: “Filtrenin nominal debisini aşma” ne demek?

Filtre üreticisi, filtrenin sağlıklı çalışacağı bir nominal debi aralığı verir. Pompa bu değeri sürekli aşarsa; basınç yükselir, enerji tüketimi artar ve filtrasyon kalitesi düşebilir. Bu nedenle pompa seçimi mutlaka filtrenin kapasitesiyle birlikte yapılmalıdır.

Havuz pompası ve kum filtresi bağlantı şeması: filtrasyon hattı, vana yerleşimi ve akış yönü — Pompa–filtre uyumu için filtrenin nominal debisini aşmayan bir çalışma noktası hedeflenir.

Pratik kontrol

Pompa çalışırken filtre basıncı normal değerinden bariz yüksekse; filtrenin kirli olması, vana/hat kısıtları veya pompa–filtre uyumsuzluğu gündeme gelir. İlk adım: sepet + filtre temizliği, ardından tesisat kısıtlarını kontrol etmektir.

Kurulumda en sık yapılan 7 hata (debiyi ve sesi doğrudan etkiler)

Dar emiş hattı: Emişte hız artar; kavitasyon ve hava sürüklenmesi riski yükselir.
Gereksiz dirsek/uzun hat: TDH artar; gerçek debi düşer.
Pompayı su seviyesinin çok üstüne koymak: Prime problemleri ve kuru çalışma riski artar.
Kapak O-ring’i kuru/ezik/yanlış oturtmak: Hava kaçağı ve prime kaybı oluşur.
Çekvalfi yanlış yerde kullanmak: Geri kaçırma prime’ı bozabilir, tekrar doldurma ihtiyacı doğurur.
Elektrik altyapısını zayıf bırakmak: Düşük voltaj, termik atma, vınlama ve bobin ısınması görülebilir.
Filtre bakımını ihmal etmek: Basınç yükselir, debi düşer, enerji tüketimi artar.

Kuru çalışma uyarısı

Pompayı su olmadan çalıştırmak; mekanik salmastra ve gövde bileşenlerine zarar verebilir. Prime sorunu varsa “zorlayarak” çalıştırmak yerine neden bulunmalıdır.

Mevsime göre çalışma süresi: pratik rehber

Çalışma süresi için temel yöntem debi–hacim hesabıdır; ancak sahada su sıcaklığı, kullanıcı yoğunluğu ve ek ekipmanlar (tuz klor / ısı pompası) süre ihtiyacını değiştirir.

Yaz / yoğun kullanım: genellikle daha uzun süre (filtrasyon + klor üretimi ihtiyacı artar).
İlkbahar–sonbahar: su sıcaklığı ve kullanım yoğunluğuna göre orta seviye çalışma.
Kış / kullanım düşük: tesisatın durumuna ve bakım planına göre daha kısa süre.

Tuz klor jeneratörü olan havuzlar

Tuz klor jeneratörü yalnızca pompa çalışırken üretim yaptığı için, “süre” aynı zamanda klor üretim penceresidir. Süre azsa klor üretimi yetersiz kalabilir.

Gürültü & titreşim: hızlı teşhis matrisi

Şırıltı / hava sesi

Emiş hattında hava kaçağı, düşük su seviyesi, çekvalf kaçırması, O-ring/rekor sızıntısı.

Uğultu (metal/derin ses)

Rulman aşınması veya motor yatak problemi. Süreç uzarsa arıza büyüyebilir.

Tıkırtı / titreşim

Şase hizası, gevşek bağlantılar, pompa ayağı, sert zemin aktarımı veya dengesiz montaj.

Basınç yükseldi + debi düştü

Filtre kirli, vana kısıtlı, hat tıkalı veya filtre–pompa uyumsuzluğu olabilir. Önce temizlik ve kısıt kontrolü.

Havuz pompası sorunları (sahada en sık görülenler)

Pompa gürültülü çalışıyor (rulman / kavitasyon / hava)

Emişte hava kaçağı, tıkalı skimmer/çekvalf, kısık vana, rulman aşınması ve kavitasyon başlıca nedenlerdir.

Kapak O-ring ve emiş rekorlarını kontrol edin.
Skimmer sepeti + ön filtre sepetini temizleyin.
Filtre basıncı yüksekse ters yıkama/durulama yapın.

Pompa altından su geliyor (mekanik salmastra / O-ring)

Alt kaçak çoğu zaman mekanik salmastra veya O-ring/bağlantı kaçaklarıdır. İhmal edilirse motor sargı bölümüne su alıp arızaya gidebilir.

Salmastra kuru çalıştırılmamalıdır.
Kaçağın yeri (şaft/kapak/bağlantı) ayırt edilerek parça tespit edilir.

Pompa prime olmuyor (sepet su doldurmuyor)

Emiş hattında su yoksa, çekvalf kaçırıyorsa veya emişte kaçak varsa prime problemi görülebilir.

Elektriği kesin.
Sepeti temizleyip suyla doldurun.
Kapağı sıkı kapatın; vanaları açıp çalıştırın.

220V/380V: çalışmıyor, vınlıyor, termik atıyor

220V monofaze pompalarda kondansatör; 380V trifaze pompalarda faz/termik sorunları yaygındır.

220V: kondansatör, düşük voltaj, mekanik sıkışma
380V: faz sırası, iki faza kalma, termik koruma

Havuz pompası tipleri: tek hızlı, iki hızlı, inverter (VSP)

Seçim: havuz hacmi, filtre debisi, tesisat kaybı ve ek ekipmanlar (ısı pompası, tuz klor, şelale vb.) ile birlikte yapılmalıdır.

Tek hızlı

Sabit devir. Basit kurulum ve yaygın kullanım.

İki hızlı

İki kademe. Uygun kurgu ile daha sakin çalışma.

İnverter (VSP)

Devir ayarı. Sessizlik ve programlı filtrasyon.

SSS (Sıkça Sorulan Sorular)

60 m³ havuz için kaç HP havuz pompası gerekir?

Önce gerekli debiyi hesaplayın: Debi (m³/h) = 60 / çevrim süresi. 6 saatte çevrim hedefinde ~10 m³/h gerekir. Sonrasında filtrenin nominal debisi ve tesisat kaybı (boru çapı/uzunluğu/dirsek/ısı pompası/tuz klor) ile pompa eğrisi birlikte değerlendirilerek HP/kW seçilir.

Havuz pompası seçerken m³/h mi HP mi daha önemli?

Esas olan hedef debi (m³/h) + pompa eğrisidir. HP/kW motor gücünü ifade eder; aynı HP’de farklı çark/gövde tasarımları nedeniyle gerçek debi değişebilir. Bu yüzden seçim HP’ye göre değil, sistem ihtiyacına göre yapılır.

Kum filtreli havuzda pompa debisi filtreyi aşarsa ne olur?

Filtre nominal debisi aşılırsa basınç yükselir, enerji tüketimi artar ve filtrasyon kalitesi düşebilir (kanal açma riski). Doğru yaklaşım: filtre kapasitesine uyumlu debi + sahadaki manometre basıncı ve geri yıkama periyodu ile kontrol.

Tuz klor jeneratörü olan havuzda pompa kaç saat çalışmalı?

Tuz klor jeneratörü sadece pompa çalışırken üretim yaptığı için süre; cihazın üretim kapasitesi, su sıcaklığı, güneşlenme ve kullanıcı yoğunluğuna göre belirlenir. Süre azsa serbest klor hedefi tutmaz; süre çok uzunsa enerji artar. Pratikte önce su analiz hedefi belirlenir, sonra üretim penceresi planlanır.

Isı pompası eklenince debi düştü: normal mi?

Evet, ısı pompası devreye ilave hidrolik kayıp ekleyebilir. Pompa eğrisi bu kaybı karşılayamıyorsa debi düşer. Çözüm: hat çapı/kısıtların kontrolü, bypass düzeni, filtre temizliği; gerekirse daha uygun eğrili pompa veya VSP senaryosu.

Taşmalı havuzda (denge deposu) pompa neden hava yapar?

Denge deposu seviyesi düşükse vorteks oluşur ve hava sürüklenebilir. Ayrıca emiş rekoru/O-ring kaçakları, çekvalf kaçırması ve düşük su seviyesi de hava yapar. Tipik belirti: sepet içinde kabarcık ve düzensiz debi.

Pompa ses yapıyor ve debi düştü: ilk kontrol neresi?

1) Skimmer ve ön filtre sepeti temizliği, 2) filtre manometresi (kirliyse ters yıkama), 3) emiş tarafında hava kaçağı (kapak O-ring, rekor, vana, çekvalf). Bu üçü sahada en hızlı sonuç veren kontroldür.

Pompa altından su geliyor: mekanik salmastra mı O-ring mi?

Şaft bölgesine yakın damlama çoğu zaman mekanik salmastra belirtisidir. Kapak çevresi/rekor çevresi ıslaksa O-ring/rekor kaçakları düşünülür. Uzarsa motor rulman ve sargı hasarı riski artar; geciktirmeden yer tespiti yapılmalıdır.

220V pompa vınlıyor ama çalışmıyor: kondansatör mü?

En sık neden kondansatördür; ancak düşük voltaj, mekanik sıkışma (çarkta yabancı cisim) ve rulman kilitlenmesi de benzer belirti verir. Kısa süreli deneme sonrası zorlamayın; arıza büyümeden servis kontrolü önerilir.

380V trifaze pompa ters dönüyor (debi düşük): nasıl anlaşılır?

Trifaze pompada faz sırası tersse pompa ters dönebilir; debi düşer, ses değişir. Çözüm genellikle iki fazın yerini değiştirmektir. Müdahale elektrik bilgisi gerektirir; güvenlik için yetkili elektrikçi önerilir.

Pompa prime olmuyor: sepeti suyla dolduruyorum yine çekmiyor, neden?

Tipik sebepler: emiş hattında hava kaçağı, çekvalfin kaçırması, skimmer hattında tıkanıklık, vana kapalı/kısıtlı olması. Sepeti doldurduktan sonra kapak O-ring’in temiz/yağlı ve doğru oturduğunu kontrol etmek kritik adımdır.

Filtre basıncı bir anda yükseldi: pompa mı güçlü, filtre mi kirli?

İlk ihtimal filtre kiridir (kum filtrede ters yıkama ihtiyacı). Sepet tıkanması da basıncı etkileyebilir. Eğer temizlik sonrası basınç hâlâ yüksekse hat kısıtı, vana pozisyonu veya pompa–filtre uyumu değerlendirilmelidir.

Havuz vakum süpürgesi bağlayınca filtre basıncı artıyor: normal mi?

Vakum hattı ek hidrolik kayıp oluşturur; basınç artışı normal olabilir. Ancak artış çok fazlaysa sepet/filtre kirli olabilir veya vakum hortumu/başlık kısıtlıdır. Önce sepet ve filtre temizliği yapılmalıdır.

Kavitasyon nedir, havuz pompasında nasıl anlaşılır?

Kavitasyon; emiş tarafında basınç çok düştüğünde suyun yerel olarak buharlaşıp çarkta mikro patlamalar yapmasıdır. Belirti: “çakıl taşı sesi” gibi ses, titreşim ve zamanla çark/volüt aşınması. Dar emiş hattı, düşük su seviyesi ve kısıtlı vana en sık sebeptir.

Pompa kapağından sürekli hava kabarcığı görünüyor: tehlikeli mi?

Sürekli kabarcık genellikle emişte hava kaçak belirtisidir. Debiyi düşürür, kimyasal dağılımı bozar, kavitasyonu tetikleyebilir. Kapak O-ring, rekorlar, vana gövdeleri, skimmer bağlantıları ve çekvalf kontrol edilmelidir.

Pompa sepeti çok hızlı kirleniyor: sorun nerede?

Skimmer sepeti yetersiz/hasarlı olabilir, havuzda yaprak/toz yükü yüksek olabilir veya vakum kullanım sıklığı artmıştır. Çözüm: skimmer sepeti ve ön filtre sepeti düzenli temizlik, yüzey toplama optimizasyonu; gerekirse ön filtrasyon aksesuarları.

İnverter (VSP) havuz pompası gerçekten tasarruf sağlar mı?

Doğru senaryoda evet. Düşük devirde uzun süre çalışma; ses ve enerji yönetimi sağlayabilir. Ancak yanlış hız/yanlış programlama filtrasyon kalitesini düşürebilir. Kurgu: hedef debi + ekipman gereksinimi (tuz klor/ısı pompası) + filtrenin çalışma aralığı ile yapılmalıdır.

Pompa gövdesi ısınıyor: normal mi, risk var mı?

Motor ısınması belirli seviyeye kadar normaldir; ancak aşırı ısınma düşük voltaj, rulman sürtünmesi, havalandırma yetersizliği, termik koruma ayarı veya sıkışma belirtisi olabilir. Termik atma eşlik ediyorsa servis kontrolü önerilir.

Havuz pompası kaç saat çalışmalı: “1 devir-daim” şart mı?

Hedef, suyun belirli bir çevrim süresinde filtrelenmesidir; bu çoğu havuzda 6–8 saatlik planlamayla yapılır (saha koşuluna göre değişir). Sıcaklık ve kullanım artınca süre artar; düşük kullanımda süre düşebilir. En doğru yöntem: su analiz sonuçları ve berraklık ile doğrulamaktır.

Pompa seçerken boru çapı (50 mm / 63 mm) gerçekten fark eder mi?

Evet. Boru çapı küçüldükçe hız artar ve sürtünme kaybı (TDH) yükselir; bu da gerçek debiyi düşürür, gürültüyü artırır ve kavitasyon riskini büyütür. Uzun hatlarda ve yüksek debide çap seçimi çok daha kritik hale gelir.

Pompa sürekli kaçak akım attırıyor: pompa mı, tesisat mı?

Nem/su alma, izolasyon zayıflığı, motor sargı problemi veya hatalı topraklama kaçak akım attırabilir. Bu durum güvenlik riski taşır; pompayı çalıştırmaya devam etmeyin. Yetkili elektrikçi/servis ile izolasyon ve kaçak testi yapılmalıdır.

Villa havuzu ile site havuzunda pompa seçimi aynı mı?

Genelde farklıdır. Site/ortak havuzlarda kullanıcı yoğunluğu ve çalışma süreleri daha yüksektir; daha stabil, dayanıklı ve uzun filtrasyona uygun kurgu gerekir. Villa havuzlarında sessizlik, enerji yönetimi ve esnek programlama (özellikle VSP) öne çıkar.

Havuz Pompası